بانک اطلاعات فرهنگ و ادبيات کودکان ايران يکى از پايگاه هاى "مرکز اطلاع رسانى فرهنگ و ادبيات کودکان ايران" (ایرانک) است . اين پايگاه بر بنیاد یافته های "موسسه پژوهشى تاريخ ادبيات کودکان" استوار است که در طول نزديک به يک دهه بيش از دهها هزار سند و يافته از حوزههاى گوناگون زيستى و فرهنگى کودکان و نوجوانان گردآورى کرده است. تجربههاى پژوهشى موسسه نشان مىدهد که قلمرو زندگى و فرهنگ کودکان و نوجوانان در ايران و در بخشهاى بزرگى از جهان همچنان ناشناخته و دور از دسترس است. بانک اطلاعات فرهنگ و ادبيات کودکان ايران با هدف دستيابى پژوهشگران، دانشجويان، استادان، نويسندگان، تصويرگران و همه دستاندرکاران فرهنگ و ادبيات کودکان که نياز به چنين يافتههايى دارند، پايهريزى شده است.
تجربه چند ساله موسسه پژوهشى تاريخ ادبيات كودكان در گردآورى منابع موجود حكايت از گستردگى دامنه اطلاعات در حوزه کودک و نوجوان دارد. زيرا زندگى کودکان خود شامل حوزههايى مانند بهداشت، آموزش و پرورش، حقوق، كار، هنر و فرهنگ، پوشاک، سرگرمىها و بازىها و دهها مقوله ديگر مىشود. در هر يک از اين مقولهها صدها و گاه هزاران سند يافت مىشود که پس از پردازش اطلاعاتى کاربرد پيدا مىکند. در اين بانک، اطلاعات خام پس از پردازش و ويرايش به عنوان رکوردهاى اطلاعاتى ثبت و آماده استفاده مىشوند. برقرارى امكان دسترسى آسان و سريع به اطلاعات درست و كامل درباره فرهنگ و ادبيات كودكان و نوجوانان ايران از گذشته تا كنون نه تنها تامينكننده نيازهاى اطلاعاتى پژوهشگران ايرانى است، بلكه به پژوهشگران ديگر كشورها نيز در اين زمينه كمك خواهد كرد تا در پژوهشهاى تطبيقى، با رويكردى جهانى و تاريخى با آگاهى از تمام مستندات موجود و ارزيابى آنها بتوانند پژوهشهاى خود را به سرانجام برسانند.
ساختار بانک اطلاعات فرهنگ و ادبيات کودکان ايران به گونهاى طراحى و برنامهريزى شده است که جستجوگران با مراجعه مستقيم به بانك بتوانند، اطلاعات توصيفى و چكيده مطالب مورد نياز خود را دريافت كنند. در برخى موارد رونوشت كاملى از اسناد نيز در دسترس ايشان قرار خواهد گرفت. طراحى اين بانك به گونهاى است كه در آينده مىتواند پشتوانه و مخزن اطلاعاتى يك شبكه پيوسته كودك و نوجوان در ايران باشد.
سودمندىها :
١. دستيابى يک جا به اطلاعات گسترده و متنوع
٢. دستيابى به اطلاعات در هر زمان، هرکجا
٣. دستيابى به اطلاعات درست و مستند
٤. بازيابى اطلاعات به شکلى روشمند و آسان براي همهى مخاطبان با توانمندىهاى متفاوت
ويژگىها:
١. ايجاد ارتباط بين فيلدهاى ١٤ پايگاه با يکديگر
٢. مصور بودن بسيارى از پايگاهها
٣. سفارش online اطلاعات
٤. ارتباط پيوسته و دو سويه اطلاع رسان با کاربر
مخاطبان:
مخاطبان ايرانک بانک، پژوهشگران، نويسندگان، تصويرگران، کتابداران و اطلاع رسانان، مروجان کتابخواني، استادان، آموزگاران، دانشجويان، دانش آموزان، و همه علاقه مندان به فرهنگ ادبيات کودکان ايران اند. ايرانک بانک نه تنها مىتواند به هم ميهنان در درون و برون ايران يارى برساند، بلکه براى همزبانان افغانى و تاجيک کاربرى دارد و فراتر از آن براى همهى پژوهشگران علاقه مند به فرهنگ ايران در مراکز دانشگاهى و پژوهشى در سراسر دنيا قابل استفاده است.
پوشش موضوعي:
تمامى منابع اطلاعاتى با دو ديدگاه “درباره كودك و نوجوان” و “براى كودك و نوجوان” براى گروه سنى پيش از تولد تا شانزده سالگي با پوشش موضوعي: تاريخ ادبيات كودكان و نوجوانان، ادبيات شفاهى (افسانهها، متلها، لالاييها)، ادبيات نوشتاري، شخصيتشناسى ادبيات كودكان، ادبيات كودكان و نوجوانان جهان در ايران، مراكز فرهنگى كودكان، و حوزههاى موضوعى وابسته همانند: آموزش و پرورش ( تئورىهاى آموزشى و آموزشگران بزرگ)، بازى و سرگرمى، چاپ و نشر، زندگينامه، مراكز اطلاعرسانى، مراكز آموزشى و…
پوشش زمانى:
دوره تاريخى از جنبش مشروطه تا سال ١٣٥٧
زبان سيستم:
زبان اصلي بانك اطلاعات فارسى است. ٣-٥% اطلاعات به زبان انگليسى نيز قابل بازيابى است كه شامل: معرفى بانك اطلاعات، اطلاعات توصيفى و كليد واژههاى موضوعى منابع است.
دادههاى اطلاعاتى:
تمام دادهها بر پايه پوشش موضوعى و زمانى از منابع گوناگون گردآورى مىشود. اين دادهها بنابر نوع منابع و اطلاعات در پايگاههاي مختلف قرار مىگيرند.
عنوانهاى كلى گونههاى اطلاعاتى:
١. كتاب(نسخه خطى، چاپ سنگى، چاپ ماشينى): شامل اطلاعات توصيفى و تحليلى كتابهاى کودک و نوجوان فارسی، تركى، كردى، ارمنى و آشورى (منابع اوليه) و کتابهای دربارهی كودكان و نوجوانان (منابع ثانويه) اعم از كتابهاى تاليفى و ترجمه
٢. متن نشريه/مقاله : شامل اطلاعات توصيفى و تحليلي گزيدهی مطالب نشريههاي فارسى براى كودكان و نوجوانان (منابع اوليه) و درباره ی آنها (منابع ثانويه) اعم از تاليف و ترجمه
٣. نشريه: شامل اطلاعات توصيفي و تحليلي نشريه های كودك و نوجوان فارسی، تركى، كردى، ارمنى و آشورى (منابع اوليه) و نشریه های
درباره ی كودكان و نوجوانان (منابع ثانويه)
٤. پاياننامه: شامل اطلاعات توصيفى و تحليلي پاياننامههاى فارسى درباره ی كودكان و نوجوانان
٥. سند: شامل اطلاعات توصيفى و تحليلى اسناد فارسى درباره ی كودكان و نوجوانان
٦. گزارش، جزوه: شامل اطلاعات توصيفى و تحليلى گزارشها، پروژههاى تحقيقاتى و جزوههاى فارسى سازمانها، نمايشگاهها و گردهمایىها در ايران درباره ی كودكان و نوجوانان
٧. تصوير كتاب/ نشريه: شامل اطلاعات توصيفى و تحليلى گزيدهی تصاوير كتابهای کودکان و نوجوانان و نشريههاى
كودكان و نوجوانان (منابع اوليه)
٨. عكس: شامل اطلاعات توصيفى و تحليلى، عكسهاى شخصيتها، اماكن، همايشها، نمايشگاهها،… (ايراني) درباره ی كودكان و نوجوانان
٩. سرگذشتنامه: شامل سرگذشتنامه، فهرست آثار و فعاليتها، جايزهها و نقد آثار، عكس شخصيتهاى ادبي، علمي، هنري ايرانى كه درباره يا براي كودكان و نوجوانان فعاليت داشته يا دارند و شخصيتهاى خارجى كه آثار آنها در ايران ترجمه شده اند.
١٠. سازمانها: شامل اطلاعات توصيفي و شرح فعاليتها و وظايف سازمانهايی كه دررابطه با كودكان و نوجوانان فعاليت مىكنند و مراكز آموزشى كودكان و نوجوانان(مدرسهها، كودكستانها، فرهنگسراها،…)
١١. حقوق كودك: شامل شرح مواد حقوق مدنی و جزایی كودك و نوجوان در ايران)
١٢. جايزه ادبى- هنرى: شامل اطلاعات توصيفى، تاريخچه و شيوهى برگزارى و اهدای جايزه به آثار كودكان و نوجوانان در ايران و جايزههاى خارجى كه كتابهاى ايرانى موفق به دريافت آنها شدهاند
١٣. ناشران: شامل اطلاعات راهنما، شرح فعاليتها، كتابشناسي نشر کتابهای کودکان و نوجوانان و جايزههاى ناشران ايرانى
١٤. گنج واژه⁄ تزاروس: بانك واژگان تخصصى ادبيات كودكان و نوجوانان به فارسى و انگليسى